درود (dorud): سلام
زيگورات (zigurât): معبد
راياتار (râyâtâr): اينترنت
آهار (âhâr): لعاب
ساستاري (sastâri): سياست
تارنما (târnamâ): سايتِ اينترنتي
دستينه (dastine): امضا
درازهي گيتايي (derâzeye gitâi): طول جغرافيايي
پهناي گيتايي (pahneye gitâi): عرض جغرافيايي
ساگ (sâg): (پهلوي) ساق
نِهش (nehe?): (پهلوي) وضع
باژ (bâ?): خراج، باج
آگُر (âgor): آجر
پکش (poke?): انفجار
کارفرمان (kârfarmân): (پهلوي) مدير کل
تاوانگيري (tâvângiri): مصادره
کُيان (koyân): کانون، مرکز
آبُري (âbori): (کردي) اقتصاد
داشتاري (da?târi): (پهلوي)مالکيت
اوارى (evâri): (پهلوي)اداري
آبشخور (âbe?xor): منبع
زينه (zine): درجه
ميهني (mihani): ملي
رُتکيش (rotkosh): (رُت=کاغذ ، کيش=جعبه) کارتن
پَروَند (parvand): (پهلوي) محوطه
ريزگان (joziyât): جزئيات
دفترينه کردن (daftarine kardan): ثبت کردن
کرانه (karâne): ناحيه
زادروز (zâdruz): ميلاد
آرستن (ârastan): کامل کردن
سکالشگاه (sekale?gâh): مجلس شورا
زنهارداري (zenhârdâri):امنيت
کندک (kandak): خندق
بانو (bânu): خانم
اشکفت (e?kaft): غار
ورستاد (varastâd): وقف
بازنهش (bâznahe?): جبران
بساويدن (basâvidan): لمس کردن
آفرينه (âfarine): اثر
دَم (dam): دقيقه
نِگار (negâr): نقش
پرخاش (parxâ?): اعتراض
سيمين (simin): نقرهيي
رخبام (roxbâm): قرنيز
سيِم (sim): نقره
بآن (bân): آقا
پايندان (pâyandân): ضمانت
همکرد (hamkard): مرکب
سان (sân): حالت
دغلکاري (daqalkâri): تقلب
نگار (negâr): نقش
تپاسبد (tapâsbod): مرتاض
سيج (xatar): خطر
آوات (âvât): سيلاب، هجا
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
دبيره ي پارسي جهاني

آيا ميدانيد که افضلُ الدينِ کاشاني دانشمندِ ايراني در نسکهاي خود بارها واژگانِ پارسي ِ سرهيِ زير را به کار برده است:
پيدايي: ظهور
خواستاري: شوق
شکافته: ناشيشده
گُنجايي: ظرفيت
مايه: ماده
نايابندگي: عدم ِ ادراک
جانِ گويا: نفس ِ ناطقه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پارسي سره (pârsiye sare): پارسي ناب، که بي هر گونه واژهي بيگانه است. اين تارنما تلاش در پرورندانِ اين زبان دارد نه آن که پيورزي باشد که زبان پارسي امروزين نياز به بازسازي و بازآوري واژگانِ در آستانهي فراموشي دارد. هر چند که همان گونه که از بسياري از نوشتارهاي اين تارنما پيداست پارسي سره بسيار آهنگين و شيرين و استوار است.
برزش (barze?): از ريشهي «برزيدن» يا همان «ورزيدن» که واژهي آشناي «ورزش» را از آن ساختهايم.
«برزش» به آساني و زيبايي ميتواند جاي «تمرين» را بگيرد.
تسوک (tasuk): (در پهلوي تسوک) تسو، ساعت
فرزان (farzân): فلسفه، حکمت
توده (tude): ملت
فرجاد (farjâd): وجدان
آک (âk): بيعيب، در گويشِ شيرازي به جاي «بي عيب» ميگوييم «آکبند».
چيدمان (cidemân): ترتيب، دکوراسيون
خنيا (xonyâ): موسيقي، نوازندگي
دروازه (darvâze): باب
نماردن (nomârdan): اشاره کردن
سهش (sohe?): احساس
نگاره (negâre): شکل
آرش (âre?): معني (دهخدا)
داوي (dâvi): ادعا، « داو+طلب » واژهيي از همين ريشه است.
چگونگي (cegunegi): کيفيت
هستنما (hastnamâ): مجازي، پيکري، پاتخشيک
مينوي (minovi): معنوي
چنبره (canbare): حلقه
انيراني (anirâni): ناايراني، بيگانه، خارجي
تازي گرايي (tâzi-gerâi): پان عربيسم
فيار (fayâr): صنعت
چينش (cine?): ترتيب
زاور (zâvar): خدمتکار، چاکر، با اين معني از ريشهي «زور» است.
چم (cam): معني، مفهوم
بيميانجي (bimiyânji): بيواسطه
رايه (râye): دولت
نويسه (nevise): وات، حرف، بندواژه
فرانمود (farnemud): توضيح، روشنگري
زاب (zâb): صفت
فراروي (farâravi): هجري، در کردي به «هجري خورشيدي» ميگويند «کوچ مانژي».
زَند (zand): شرح
نمار (nomâr): اشاره
رواگ (ravâg): روا، رواج(پارسي تازي گشته)
برگرفته (bargerefte): مشتق
پارادخش (pârâdox?): تضاد، پارادکس
فرتور (fartur): نگاره، عکس
ترزبان (tarzbân): مترجم، خودِ واژهيِ «ترجمه» پارسي تازي گشته است.
ترنم (tarannom): زمزمه
وخشور (vax?ur): پيامبر، پيغمبر
داديکي (dâdiki): حقوقي
همسنجي (hamsanji): مقايسه
خاور (xâvar): شرق
شيان (?eyân): جبران
تيره (tire): قوم
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
جهانگرد، سراينده و نويسندهيِ بزرگِ ايران زمين، ناصر خسرو، واژگانِ زير را برايِ نوشتن برگزيده است آن هم در زماني که همردههايِ او واژگانِ تازي را به آساني و فراواني در نوشتههايشان به کار ميگرفتهاند:
آرميده: ساکن
بسودني: ملموس
بسياري:زايش
ده: مولد کُنا :فاعل
اعمال کردن

اشتراک در خبرنامه
جستجو در کل مطالب

:جستجو
جستجو در کل مطالب اين وبلاگ، حتي مطالب بايگاني شده!